sulle tracce delle misteriose civiltà di Rama e di Ocelum in Val di Susa. Ritrovamenti e rivelazioni.
Ecco un altro documento storico davvero "curioso": un itinerario del IV secolo con le distanze in miglia romane da Cadice (nel Sud della Spagna, quasi allo stretto di Gibilterra) a Roma.
"Del tutto particolare ma assimilabile agli itinerarium adnotata, è il cosiddetto Itinerarium Gaditanum, cioè il percorso da Gades a Roma indicato con le località e le relative distanze su quattro bicchieri d’argento dedicati nel santuario salutare di Apollo presso Vicarello, le aquae apollinares".
Osserviamo…
Da Susa (Segusionem) a Ocelum sono indicate XXIIII miglia (24 miglia, vale a dire 24 x 1480 / 1000 circa 35 chilometri e mezzo); da Ocelum a Torino XXVII miglia (quasi 40 chilometri). Dunque Ocelum sarebbe praticamente a metà strada tra Torino e Susa, leggermente più verso Susa, e dunque esattamente all'altezza delle Chiuse-Caprie, dove l'abbiamo individuata noi…
Alcune imprecisioni…
Da Susa a Torino secondo l'Itinerarium ci sarebbero dunque 75 chilometri, quando in realtà son poco meno di 60: abbiamo sbagliato noi i calcoli? li hanno sbagliati gli antichi Romani? poco importa: quel che conta è che Ocelum è indicato circa a metà strada, un po' più verso Susa, diciamo… all'altezza di Caprie…
[Abbiamo calcolato su Internet le distanze: Caprie - Torino: 33 km; mentre Caprie - Susa son 25 chilometri…]
Ecco l'immagine dell'Itinerarium completo… (l'osservatore attento troverà per caso anche una certa Rama?) ;-) [Rama, non Roma!]
glossario:
La parola miglio deriva dall'espressione latina milia passuum, "migliaia di passi" (singolare: mille passus "mille passi"), che nell'Antica Roma denotava l'unità pari a mille passi (1 passo = 1,48 metri).
1 miglio romano = 1480 metri
fonti:
| Itinerarium a Gades Romam
| ||
| 1 | Ad Portum | XXIIII |
| 2 | Hastam | XVI |
| 3 | Ugiam | XXVII |
| 4 | Orippum | XXIIII |
| 5 | Hispalim | VIIII |
| 6 | Carmonem | XXII |
| 7 | Obuclam | XX |
| 8 | Astigim | XV |
| 9 | Ad Aras | XII |
| 10 | Cordubam | XXIII |
| 11 | Ad X | X |
| 12 | Eporam | XVII |
| 13 | Uciesem | XVIII |
| 14 | Ad Novlas | XIII |
| 15 | Castulonem | XIX |
| 16 | Ad Morum | XXIIII |
| 17 | II Solaria | XIX |
| 18 | Mariana | XX |
| 19 | Mentesam | XX |
| 20 | Libisosam | XXIIII |
| 21 | Parietinis | XXII |
| 22 | Saltigim | XVI |
| 23 | Ad Palem | XXXII |
| 24 | Ad Aras | XXII |
| 25 | Saetabim | XXVIII |
| 26 | Sucronem | XVI |
| 27 | Valentiam | XX |
| 28 | Sagyntum | XVI |
| 29 | Ad Novlas | XXIIII |
| 30 | Ildum | XXII |
| 31 | Intibilim | XXIIII |
| 32 | Dertosam | XXVII |
| 33 | Sub Saltum | XXXVII |
| 34 | Tarraconem | XXV |
| 35 | Palfurianam | XVI |
| 36 | Antistianam | XIII |
| 37 | Ad Fines | XVII |
| 38 | Arragonem | XX |
| 39 | Semproniana | VIIII |
| 40 | Seterras | XXIIII |
| 41 | Aquis Vocontis | XV |
| 42 | Gerundam | XII |
| 43 | Cilnianam | XII |
| 44 | Iuncariam | XV |
| 45 | In Pyraeneum | XVI |
| 46 | Ruscinonem | XXV |
| 47 | Combusta | VI |
| 48 | Narbonem | XXXII |
| 49 | Baeterras | XVI |
| 50 | Cesseronem | XIII |
| 51 | Forum Domiti | XVIII |
| 52 | Sextantionem | XV |
| 53 | Ambrussum | XV |
| 54 | Nemausum | XV |
| 55 | Ugernum | XV |
| 56 | Arelata | VIIII |
| 57 | Ergnaginum | VI |
| 58 | Clanum | VIII |
| 59 | Cabellionem | XII |
| 60 | Aptam Iuliam | XII |
| 61 | Catuiaciam | XII |
| 62 | Alaunium | XVI |
| 63 | Segusteronem | XXIIII |
| 64 | Alabontem | XVI |
| 65 | Vappincum | XVIII |
| 66 | Caturigomagum | XII |
| 67 | Eburodunum | XVIII |
| 68 | Ramam | XVII |
| 69 | Brigantium | XVIII |
| 70 | Druantium | XI |
| 71 | Segusionem | XXIIII |
| 72 | Ocelum | XXVII |
| 73 | Taurinis | XX |
| 74 | Quadrata | XX |
| 75 | Rigomagum | XVI |
| 76 | Cuttias | XV |
| 77 | Laumellum | XIII |
| 78 | Ticinum | XXI |
| 79 | Plambrum | XX |
| 80 | Placentiam | XVI |
| 81 | Florentiam | XV |
| 82 | Parmam | XXV |
| 83 | Lepidum Regium | XVIII |
| 84 | Mutinam | XVII |
| 85 | Bononiam | XXV |
| 86 | Claternum | X |
| 87 | Forum Corneli | XIII |
| 88 | Faventiam | X |
| 89 | Forum Livi | X |
| 90 | Cesenam | XIII |
| 91 | Ariminum | XX |
| 92 | Pisaurum | XXIIII |
| 93 | Fanum Fortunae | VIII |
| 94 | Forum Semproni | XVI |
| 95 | Ad Calem | XVIII |
| 96 | Hesim | XIII |
| 97 | Helvillum | X |
| 98 | Nuceriam | XV |
| 99 | Mevaniam | XIX |
| 100 | Ad Martis | XVI |
| 101 | Narniam | XVIII |
| 102 | Ocriclo | XII |
| 103 | Ad XX | XXIIII |
| 104 | Romam | XX
|
| Sum[ma] M[ilia] P[assus] | MDCCCXXXXS
| |